Vertaald gedicht van Hilda Hilst

Hoewel er best een indrukwekkend lijstje met vertaalde Portugese literatuur bestaat is maar een klein daarvan door vrouwen geschreven. Vertaalster Anne Lopes Michielsen houdt een overzicht bij van alle vertaalde werken en komt tot nog geen 14% van vrouwelijke schrijvers. Is dat iets dat we vertalers kwalijk moeten nemen? Is het een gebrek aan interessante vrouwen en hun boeken? Is het een tijdgeest die er om vraagt achterhaald te worden? Over dit soort vragen organiseert Stichting August Willemsen (die als vertaler nou ook niet overliep van literaire interesse in vrouwelijke schrijvers. zie ook hier) binnenkort een evenement waarin we enkele belangrijke Braziliaanse schrijfsters voor het voetlicht laten treden.

Hilda Hilst: een origineel en oorspronkelijk mens
en schrijver. Tot nu toe niet vertaald naar het Nederlands!

Dit blog gaat niet over dat evenement, maar over een taalkundige observatie die in de kantlijn voorbij kwam. De ene schrijfster (Lygia Fagundes Telles) haalt in een boek een gedicht van een ander (Hilda Hilst) aan. Nu bedachten we (de Braziliaanse redactie en ik) dat het leuk zou zijn om dat gedicht te vertalen. Dus ik aan de slag. Vraag ik aan de redactie waarom de woorden 'ideia' en 'amado' met hoofdletters worden geschreven in het origineel. Antwoord: omdat met een hoofdletter wordt aangegeven dat het om grootse ideeën, paradigmas gaat. Aha, antwoord ik, zoals we in het Nederlands kunnen spreken van 'het' idee, maar ook 'de' idee, wanneer een denkbeeld wordt bedoeld, zoals in bijvoorbeeld 'de liberale idee'. Dat betekent dus wel dat het in de vertaling met kleine letters geschreven wordt. Tot teleurstelling van de collegae, die in eerste instantie van mening bleven dat het ook na omzetting in de doeltaal met hoofdletters geschreven moest worden.
Nu bleek dat er in de laatste zin gesproken werd over 'een' idee, maar dan wel met hoofdletter. Een klein dilemma, wat ik oploste door 'groots' voor idee te plakken. Ik denk dat het poëtisch-ritmisch alsnog wel goed genoeg uitkomt. Vanzelfsprekend en zoals altijd sta ik van harte open voor de andere ideeën!!
Nu dan, als kleine teaser voor het evenement (waarover later meer), het gedicht van Hilda Hilst, in mijn vertaling:

EXERCÍCIO Nº 3                                             OEFENING no 3

Dentro do prisma                                          Binnenin het prisma

A base, o vértice                                           de basis, het toppunt

De suas três                                                  van zijn drie

Pirâmides contínuas.                                     eindeloze piramides.

Dentro do prisma                                          Binnenin het prisma

A Idéia                                                         de idee dat

Que perdura e ilumina                                  volhardt en licht schijnt op al

O que já era em mim                                    datgene er al in mij zat

De natureza pura.                                         aan pure natuur.

Dentro do prisma                                          Binnenin het prisma

O universo                                                    het universum

Sobre si mesmo fechado                                hoewel zelf gesloten

Mas aberto e alado.                                       toch verheven en open.

Dentro de mim                                              Binnenin mij

De natureza ígnea:                                        vurige natuur:

Uma Idéia do Amado.                                    een groots idee van liefde.