Raí auto_fotobio - recensie

Voetballende broers zijn niets nieuws. Alleen al in Nederland hebben we de broertjes Koeman, Van de Kerkhof, De Boer; allen internationaal bekende voetballers. Maar toen tijdens het WK voetbal van 1994 een lange Braziliaan het veld in kwam en werd voorgesteld als de broer van Sócrates, betekende dat niets minder dan dat hij een bijna mythologische afkomst had. Ten slotte was Sócrates die indrukwekkend charismatische middenvelder uit de jaren tachtig, getooid met woeste baard en krullenkop en zo’n kort broekje dat je er tegenwoordig al niet eens meer in mag turnen, maar dit terzijde. Gelukkig heeft Raí, want over hem gaat het, een eigen verhaal te vertellen.

En dat heeft hij gedaan met een boek getiteld ‘Raí, auto_fotobio’, uitgegeven door Olhares uit São Paulo. Een mooi vormgegeven geheel met veel foto’s en korte tekstjes waarin Raí in de ik-vorm zijn leven in korte etappes vertelt. Vanzelfsprekend begint hij bij het begin, waarin Raí als jongste jochie opkijkt tegen zijn vijf grote broers. De oudste is Socrates (“o magrão”, oftewel lange magere), dan komen Sóstenes en Sófocles, waarna je hoopt een kleine uitleg over de voorkeur van hun ouders voor (Griekse) oudheden te krijgen, maar helaas. Zijn broers waren in ieder geval zijn eerste speelkameraadjes in een sportieve, maar ook intellectuele familie. Zijn eerste sportliefde was niet voetbal, verrassend als je bedenkt dat Socrates allang een ster was bij Corinthians, maar basketbal. Hij had er in ieder geval de lengte voor. Toen hij uiteindelijk, als puber, meer ging voetballen viel zijn talent al snel op. Bij de eerste testwedstrijd liet hij na te vertellen dat hij ‘de broer van’ was, maar werd toch gekozen. Na een paar jaar bij de lokale club Botafogo de Riberão Preto, vertrok hij eerst voor een jaar naar Ponte Preta, daarna naar de grote club São Paulo.
Wat volgt is een succesverhaal, dat hem van São Paulo naar Paris St. Germain brengt, en weer terug. En eigenlijk overal waar hij speelt is hij succesvol, scoort hij beslissende goals in allerlei nationale en internationale finales, en beschrijft Raí het alsof het hem allemaal ook maar overkomt. Zelfs wanneer hij als aanvoerder van de nationale ploeg naar het WK in de Verenigde Staten afreist, halverwege de aanvoerdersband én zijn basisplaats kwijt raakt spreekt Raí nauwelijks van teleurstelling, terwijl de nieuwe aanvoerder Dunga later de wereldbaker omhoog houdt. Pas in de allerlaatste wedstrijd, de finale om de Braziliaanse beker, is er sprake van pech, of iets waar daar op lijkt en is hij er dagenlang kapot van. Duidelijk is dat dit boek er niet één is om de dieptes van een voetbalziel te verkennen. Ook, mogelijke, repercussies van het voetballeven voor het privéleven blijven vrijwel onbesproken, ondanks dat hij wel erg vroeg vader wordt, zijn jeugdliefje trouwt, daarna plotsklaps gescheiden blijkt én op z’n 35ste opa wordt.
Na zijn actieve carrière heeft Raí, samen met Leonardo, zijn kompaan bij het Braziliaanse elftal en Paris St. Germain, een organisatie genaamd Gol de Letra opgericht. Gol de Letra doet geweldig goed werk in de arme wijken van São Paulo en Rio de Janeiro, waarin ze scholing en sport, vooral voetbal natuurlijk, combineren en zo kansarme jongeren kansen geven, maar vooral ook zelfvertrouwen.

Al met al is Raí in Brazilië een bekende, gerespecteerde oud-voetballer die tegenwoordig veel goed werk doet als oprichter van Gol de Letra en vertegenwoordiger in een adviespanel van oud-topsporters. Hoewel hij een indrukwekkende prijzenkast heeft, is hij in Europa weinig bekend, behalve in Parijs. In vergelijking met zijn veel bekendere broer is hij zelfs een stuk succesvoller als het om gewonnen prijzen gaat.  Maar, daar waar zijn broer Socrates de verpersoonlijking was van het legendarische Braziliaanse middenveld van het WK 1982 en bijdroeg aan de terugkeer van de democratie in Brazilië een paar jaar later, na zijn sportieve carrière praktiserend dokter werd en ook nog eens werd verkozen tot een van meest intelligente sporters (en enige voetballer) ter wereld door The Guardian, is Raí, in al zijn goedheid, misschien niet charismatisch genoeg om dit mooi vormgegeven boek er echt uit te laten springen. Voer voor de fans, zullen we maar zeggen, en met meer dan terechte aandacht voor zijn stichting.