door: Joris Kleverlaan
Laatst overkwam het me toch weer. Ik zat met een alleraardigst gezelschap te dineren. Stuk voor stuk mensen uit de literaire wereld hier in Brazilië. De gespreksonderwerpen vlogen alle kanten op, waarbij het regelmatig gebeurde dat de eerwaarde cultuurcriticus naast mij vroeg of ik bekend was met onderwerp zus of zo, of dat ik die en die personen kende. Vaak was dat het geval en keuvelden we gezellig daarover door. Maar op het moment dat ik aangaf niet op de hoogte te zijn van het besproken onderwerp, schudde hij even met zijn armen alsof het overhemd onder zijn jasje niet goed zat, schraapte hij de keel en begon zijn volgende zin met: ‘wel, het volgende…’. Soms stak hij daarbij ook een wijsvinger op en gaf hij blijk van hoe goed hij in het onderwerp thuis was en lichtte toe hoe dingen in Brazilië nou ‘echt’ in elkaar zitten.
Het is een scene die mij de afgelopen decennia in Brazilië zo vaak overkwam; dat mensen, mannen vooral, mij dachten uit te moeten gaan leggen hoe het hier ‘echt’ in elkaar steekt. In het begin was ik daar dankbaar om, natuurlijk, want hoeveel wist ik zelf nou eigenlijk. Langzamerhand ging het ook wel eens irriteren. Bijvoorbeeld omdat ik aangaf er weldegelijk weet van te hebben, maar er toch uitgelegd moest worden. Of, omdat ik er later achter kwam dat diegene het maar uit de duim had gezogen. Maar dat is dus helemaal niet belangrijk. Het gaat erom dat je even met veel bravoure de wijsneus kunt uithangen. En, vooruit, misschien irriteert het me ook wel omdat ik zelf man ben, en een leeftijd begin te krijgen die deze heren op dat moment ook hadden én bovendien voldoende kennis van Brazilië denk te hebben dat het overbodig maakt om mij op deze wijze toe te spreken. Met dat laatste in gedachte: ik kan niet geheel uitsluiten dat ik mijzelf ook wel eens schuldig aan maak aan dit soort gedrag.
Het doet me erg denken aan een Engelse term die voor iets soortgelijks is bedacht: ‘Mansplaining’. Volgens Google ‘een term voor een man die iets op een betuttelende, overmoedige en neerbuigende manier uitlegt aan een vrouw, vaak over een onderwerp waar zij al meer over weet.’ Dus de term is niet geheel passend op wat ik hier boven beschrijf; het is immers niet een vrouw, maar aan de niet-Braziliaan. Mag ik daarom een voorstel doen voor een nieuwe term? Laten we het Brazilsplaining noemen. Een term voor een Braziliaanse man die iets op een overtuigende, overmoedige en vaak overbodige manier uitlegt aan een niet-Braziliaan, en niet noodzakelijkerwijs waar is. En ik bedoel het niet flauw of neerbuigend. Het is meer een gedrag dat me op is gevallen en waar ik zelfs de waarde nog wel van in zie. Het is vaak gewoon een goedbedoelde manier om buitenstaanders deelgenoot te maken van de razend ingewikkelde Brazilian way of living.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten