Kroniek III: de fotograferende schrijver

 Schrijvende fotograaf, fotograferende schrijver

Cristovão Tezza is één van succesvolste schrijvers in Brazilië van dit moment. Zijn roman ‘O filho Eterno’, naar het Nederlands vertaald door Arie Pos als ‘Het eeuwige kind’, is vertaald naar 12 talen (of 13, als je Spaans en Mexicaans apart noemt, zoals Wikipedia doet), hij won er prestigieuze literaire prijzen mee in Brazilië, Portugal en Frankrijk en werd in 2016 verfilmd. Het toeval wil dat hij ooit de docent Portugees was van Mariângela, toen hij nog aan het begin van zijn schrijverscarrière stond, én de buurman is van Christian. En niet zomaar een buurman; de twee hebben regelmatig contact, drinken samen bier en delen een passie voor Atlético Paranaense, één van de twee lokale voetbalteams. Enfin, na het koffiegesprek met Christian op dinsdag kwam nog diezelfde avond een uitnodiging binnen om twee dagen later pizza te komen eten bij de schrijver. Daarmee werd niet alleen voorkomen dat ik een wedstrijd van ‘die andere club’ uit Curitiba zou bezoeken (werd half grappend gezegd), maar ook, en vooral, een gezellige avond in het vooruitzicht gesteld.

O filho eterno gaat over een vader van kind met syndroom van Down. Let wel, ik heb het boek nog niet gelezen, maar het is voor deze kroniek belangrijk dit detail te kennen. Aangezien de vrouw van de hoofdpersoon een drukke carrière heeft, komt de opvoeding vooral op de schouders van de man terecht. Hoewel hij daar in eerste instantie veel moeite mee heeft, ontwikkelt zich een onvoorwaardelijke liefde voor het kind.

Bij aankomst in de flat om zeven uur (belachelijk vroeg, vond Mariângela, die voor de zekerheid al plannen had voor erna), werden we buiten bij de poort hartelijk welkom geheten door de energieke zeventiger, die me met een observerende blik aankeek en erg zijn best deed om mijn naam goed uit te spreken. We werden meegenomen naar het appartement van de familie, waar we werden voorgesteld aan de vrouw van de schrijver, die gedurende jaren het licht in haar ogen langzamerhand was verloren, en jawel, de zoon met het syndroom van Down.

Mariângela werd naast de vrouw des huizes neergezet op de bank, waar al snel bleek dat de twee familie van elkaar waren (hoe is het toch mogelijk dat de lijntjes zo kort zijn in Brazilië). Ik zat naast Christian aan een borreltafeltje, met een fles Cachaça en een paar blikjes bier, waarvan mij een dosis van beide werd ingeschonken. Cristovão zelf schipperde een beetje tussen beide zitgedeelten in, stond op en ging weer zitten, liep heen en weer naar de keuken, en maakte een wat ongedurige indruk. De zoon werd bevangen door de voetbalwedstrijd die zich weliswaar op een scherm in een andere kamer afspeelde, maar waar we toch regelmatig van op de hoogte werden gehouden (tot genoegen van de mannen: ‘die andere club’ verloor).

De energie van de schrijver bleek aan de hoge kant en zocht schijnbaar een uitlaapklep. Al snel pakte hij zijn fototoestel, verklaarde zich hobby-fotograaf en vroeg aan de aanwezigen of we er moeite mee zouden hebben als hij zo her en der wat foto’s maakte. Natuurlijk niet, je kunt de gastheer zijn hobby toch niet onthouden? Bovendien, gezien de apparatuur die in de woonkamer stond, waaronder driepoten en een heus achtergrondscherm dat een groot deel van de boekenkast verhulde, leek de hobby toch aardig uit de hand gelopen.

De avond vorderde met aangename gesprekken. Cristovão vertelde mooi over zijn nieuwste werk, dat komende maand zal verschijnen, ‘Visita ao pai’, is zijn eerste non-fictie werk. Hij schreef het naar aanleiding van mappen vol aantekeningen en correspondentie die zijn vader gedurende decennia schreef en zorgvuldig archiveerde. Hij overleed overigens toen Cristovão pas vijf jaar was dus veel actieve herinnering heeft hij niet aan zijn vader. Het belooft een boek te zijn dat zowel over zijn vader, als over hemzelf gaat. Het gesprek gaat verder over voetbal, de literaire scene van Curitiba met een hoop gedoe rond de organisatie van literaire festivals, de lokale literaire held en engima
Dalton Trevisan, over wie Christian een biografie schreef die maar niet uit lijkt te mogen komen. Enfin, met zijn allen rond de eettafel, pizza, bier en wijn en een schrijver die regelmatig opstond. Óf om bier te halen, óf om foto’s te maken.

Uiteindelijk keek Mariângela me aan, knikte naar mijn halve glas bier en maakte een universeel herkenbaar, subtiel gebaar met haar wenkbrauwen; komt er nog wat van, muchacho? Zeker wel, ik was best moe van een lange dag enzo, dus ja hoor goed, we gaan. Nou, daar dacht Cristovão toch anders over. ‘Jullie willen toch nog wel even geportretteerd worden?’. We keken elkaar nog maar eens aan. Het was te gezellig geweest en we waren met teveel warmte onthaald om dit verzoek te kunnen afslaan. Tuurlijk, doen we. Mooi, dat was voor Cristovão het teken om de driepoten te voorzien van grote lichtparaplu’s, het fototoestel op een driepoot te zetten, een draadontspanner aan te sluiten en… hé, dat is gek. Klik klik, nee doet het niet, hoe kan dat nou? Kortom, een half uur later; het euvel bleek verholpen en mocht ik als eerste poseren. Mooi! Riep Cristovão. Daarna Mariângela, toen met z’n drieën met Christian, mevrouw Tezza erbij als vierde. Uiteindelijk Cristovão zelf, en een laatste met hun zoon, als ultiem groepsportret.

Wel een hilarisch einde aan een toch al opvallende avond. Een onverwacht toetje. Zo eentje waarna je naar huis loopt en nog regelmatig lacht, een herinnering deelt en je een beetje van de energie van de gastheer in jezelf terugvindt. En weet wat zo mooi is? Twee dagen later ontvingen we de foto’s en die bleken nog eens hartstikke goed gelukt ook. Ik denk mijn portretjes in professionele zin nog wel eens te gaan gebruiken, en de serie als geheel is een prachtig aandenken. De man heeft talent, meerdere, nu moet ik de literaire alleen nog zien te ervaren.

 

 

Naschrift: vandaag eindelijk 'Visita ao Pai' in handen gekregen. Super benieuwd natuurlijk. En jullie? Ook nieuwsgierig geworden? Kan iemand dit z.s.m. vertalen dan? En uh, oké, ik wil mezelf wel opwerpen als kandidaat ;-).